Hoeveel mensen hebben mijn site bekeken?

donderdag 25 augustus 2016

La Rochelle

De bedelaar

.

De verlaten muur

GUANO....

.

De meeuwen

Wanneer Kuifje en de kapitein in La Rochelle aankomen zetten ze hun speurtocht naar de professor voort; er volgen tekeningen van de haven waar enorme hoeveelheden zakken liggen opgeslagen. In de lucht zwermen meeuwen die zo nu en dan wat ballast laten vallen en even lijkt het onderzoek vast te lopen.

Het zal wellicht, nu, na de zogenoemde "Brexit", wat minder, of juist wel wat meer, gespeeld gaan worden; een eerste zet waarmee veld c4 bezet wordt. Het is doorgaans het begin van de Engelse opening, zo genoemd omdat de Engelse speler Howard Staunton er met de witte stukken gebruik van maakte. Het geeft c4 wel een dimensie meer: Staunton propageerde de schaakstukken van Nathaniël Cook waardoor deze stukken tot op de dag van vandaag de standaardstukken zijn waarmee gespeeld dient te worden; het eerste vijfhonderd stel stukken voorzag Staunton van zijn handtekening; vandaar de naam Stauntonstukken, maar eigenlijk zijn het Cookstukken, maar ja, dat bekt niet zo mooi.

Omdat ik even wat tijd had, bezocht ik na het afleveren der meegebrachte goederen de oude stad en uiteraard zocht in naar overeenkomsten tussen de plaatjes van toen in het stripalbum uit 1949 en de haven nu, maar de oude loodsen waren verdwenen; edoch plotseling viel mijn oog op een verlaten industriewand waar met grote letters GUANO in stond gegraveerd; dat bracht me meteen in verbinding met de laatste bladzijden van de strip waar de nieuwsgierige Jansen en Jansens aan de kapitein vragen wat er toch in die stapels zakken zit die daar opgetast liggen en waar GUANO op staat. Dan zoekt de kapitein naar woorden om 't uit te leggen.

Later kom ik door de oude stad; een prachtige parel, zeker voor Franse begrippen, niet al te veel verziekt door smakeloze architectonische Franse fratsen terwijl ik ook maar relatief weinig toeristen kon betrappen en na een aangenaam ontbijt en uur reed ik met de tweewieler terug door de oude poort waar ik een bedelaar zag zitten die ik van een aalmoes voorzag.

Met zwart was hij trouwens liefhebber van de Hollandse opening en dat siert de man nog eens extra omdat juist tegen dat hollands "zijn" Stauntongambiet werd ontwikkeld. Terug echter naar c4, een veld dat niet alleen door een pion kan worden bezet, oh nee, zeker niet; al van meet af aan is het een veld dat meedoet in de strijd en geliefd is bij de loper; allerlei ontwikkelingen in 't spel doen zich voor met behulp van veld c4 en het is bijna ondenkbaar dat in een partij nimmer gebruik wordt gemaakt van het vierde dinsdagveld, het zeven en twintigste schaakveld; altijd neemt er wel een stauntonstuk op plaats, een stuk dat vanaf 1849 in standaard-gebruik werd genomen en helaas: ik herinner mij niet dat in 2009 een terugblik van schakerszijde is geweest vanwege het 150 jaar bestaan van deze standaard stukken.

Maar ja: enerzijds, schakers zijn nu eenmaal geen echte terugblikkers en anderzijds: u las het goed: een aalmoes aan een bedelaar in de poort van La Rochelle. Het is frappant dat menigeen met bedelaars op zich te doen heeft, met de arme begaan is, maar zodra men iemand aantreft gaat men op zoek naar allerlei argumenten om niet te geven, meestal omdat het wel geen echte bedelaar zal zijn, maar een proficateur of zo; merkwaardig genoeg is het beeld dat men doorgaans heeft van "de echte, standaard bedelaar", meestal die van "toen", dat afwijkt van de bedelaar die men aantreft: zo ook de bedelaar, zittend in de poort van La Rochelle.

Honderd jaar na het jaar van de stukken zweeft een meeuw over de haven en zijn ballast komt precies op de hoed van één van de Jansens terecht waarna de kapitein lachend tegen de inspecteur zegt: "Guano, welnu, das 's dat!" wijzend op de zonet neergevallen witte ballast.

Als dan rond elven de zon zich door het mistdek prangt, fiets ik nog even de brug over naar Il de Ré wat vanwege de brug eigenlijk geen "il" meer is. Zodoende loop ik even het strand op, geniet een tijdje van de late zomerzon, maar vertrek na een uurtje, de brug weer over naar de wachtende truck.

Bij vertrek uit de haven zag ik weer de oude stenen muur met de letters GUANO er op; iets dubbels maakte zich van mij meester: Howard Staunton werd vier en zestig jaar, de oude loodsen verdwenen in de loop der jaren door afbraak en het is ook al weer zo lang geleden dat Haddock hier bij striptoeval zijn voet aan een steen bezeerde die onder de hoed van Zonnebloem lag welke hij weg wilde schoppen waardoor het verhaal verder kon.

Alleen de meeuwen zweven voort, zoekend naar een bolhoed op c4 terwijl de achtergebleven bedelaar vanuit de poort ze met de ogen volgt.

Aldus schreef ome Willem.

.

woensdag 24 augustus 2016

La Rochelle

De oude haven

.

Klassiek

...te La Rochelle

.

De octogesimalen

Het was juist daar, waar op 2 september 1944 bij de bevrijding van Brussel, Le Soir Jeunesse het verhaal afbrak; wanneer Kuifje en kapitein Haddock vertrekken naar de Frans havenstad aan de Atlantische Oceaan; Nederlandse vertalingen geven Antwerpen als naam, maar de tekeningen van de weg er naar toe komen daar niet mee overeen; wel met de weg naar La Rochelle zoals één van de laatste plaatjes in het abrupt afgebroken verhaal nog net weergeeft.

Het tweede veld aan de evenaar, het tweede aan de zijde waar het licht opkomt; b4, een kwadrant waar, ook reeds in het begin, krachtzetten op voor kunnen komen, soms zelfs fnuikend voor het verdere verloop van de partij: b4, een veld om goed ik de gaten te houden, vooral door de witte stukken.

Godewaersvelde en Haverskerke, Noord-Frankrijk, en een straffe, zwoele wind uit het zuiden. Vanuit Nederland leek alles nog koel en regenachtig, maar van lieverlee liet ik de wolken achter mij en reeds in Vlaanderen snorde ik het kobaltblauw tegemoet; met de kilometer zuidwaarts liep ook de temperatuur op.


Het zou wat minder hoog opgelopen zijn indien we nog gebruik hadden gemaakt van het octogesimale stelsel dat tot het einde van de negentiende eeuw in Europa nog algemeen in gebruik was; het zou dan zomaar een zes tot acht graden koeler zijn geweest.

Twee adressen benoorden Parijs; daarna door naar de Atlantische kust, naar het stadje dat rond 1650 meer dan een jaar onbereikbaar is geweest toen in opdracht van Kardinaal Richelieu de stad werd omsingeld waardoor tweederde van de inwoners de hongerdood stierven en diegenen die nog in leven waren zich uiteindelijk overgaven en je vraagt je dan wel eens af hoeveel dit "doodhongeren" van medemensen gekost heeft: enorme bouwwerken werden rondom de stad aangelegd, een heuse zeewal en daarbij ook nog eens soldij voor duizenden soldaten en dat allemaal omdat de enige misdaad van de stadinwoners was dat ze protestants waren.

Hoofdschuddend bekijk ik de stelling; zojuist nam een zwarte loper op b4 plaats waardoor het paard op c3 niet meer gespeeld kan worden omdat de koning op e1 staat en op veld d2 geen stuk staat; gevaarlijk, zo'n loper die de evenaar passeert!

Even voor Anders introduceerde René Antoine Réaumur zijn octigesimale stelsel; hij stelde het vriespunt van water op nul graden, en het kookpunt op tachtig waardoor de huidige buitentemperatuur van dertig graden celsius op rond de vierentwintig uit zou komen. Zoals geschreven: Réaumur's stelsel is lange tijd in gebruik gebleven totdat ze definitief verdreven werd door de natuurkundige uit Uppsala; en ook dat is niet geheel juist: Anders Celsius stelde het kookpunt van water op nul graden en het vriespunt op honderd, maar een jaar na zijn overlijden achtte -onder meer- de natuurkundige Carl Linaeus het verstandiger de getallen om te keren: vriespunt nul en kookpunt honderd; het duurde echter nog ruim honderdvijftig jaar voordat deze meting het octogesimale stelsel van Réaumur wist te overtreffen; overigens: niet overal. Inmiddels deed ook het stelsel van de Pools-Duitse en in 's Gravenhage wonende en levende natuurkundige Gabriël Fahrenheit zijn intrede, een temperatuurstelsel dat juist ook in Nederland nog lange tijd als maatgevend is gebleven terwijl overzee deze meting vandaag de dag nog algemeen is.

Via Dreux, Le Mans, Saumur en Niort nader ik de oude havenstad waar de Franse natuurkundige René Antoine geboren werd, de stad die als laatste Franse stad zich in 1944 kon ondoen van de Duitse legermachten, de stad waar in 1944 Kuifje en de kapitein op zoek gingen naar professor Zonnebloem over een route die ik aan de plaatjes in het later alsnog uitgekomen en voltooide verhaal "De Zeven Kristallen Bollen" herken.

Aan de rand van de evenaar, de belegering van de koning op e1 met een loper op veld b4: de loop der stukken: stond op b4 een toren of paard, was van directe belegering geen sprake; 't is het spel waar deci-, hexa en octogesimale stelsels het opnemen tegen de binaire pionele elementen, de laatsten soms wanhoopjes genoemd; verward kijk ik even van 't bord op en loer op de landkaart: La Rochelle, nog nauwelijks een uur verderop; octogesimaal een tien minuten minder.

Aldus schreef ome Willem.

.

zondag 21 augustus 2016

Terugblik

Van de afgelopen reis...



Begon pas plaatjes te knippen op weg naar Toblach


Toblach

Links richting Oostenrijk, rechtsaf richting Cortina


prachtige bloei

op weg naar Lienz

waar nog steeds 't wijnvat staat



weerwisseling, nét als ik Sovenie bereik

Komenda

Tolmezzo

Tolmezzo

Op weg naar Sappada, erg smal, toch?



Sappada




Zwarte Woud

en eerste herfstbladeren

Nabij Bitche


Terug in Nederland, knaagschuur De elft.

vrijdag 19 augustus 2016

De verliespartij

Hij zou mij gekend kunnen hebben; even, niet langer dan een maand. Misschien had hij 't ook wel gewild indien hij had geweten dat ik, vier en zestig seizoenen later, zeg maar, symbolisch, evenzoveel velden later, over hem zou schrijven.

Uiteraard. Ik heb hem nooit gekend; toch tracht ik te begrijpen en wellicht is hij een voorbeeld van iemand die zich nauwelijks of niet met politiek wilde bemoeien, maar de politiek zeerzeker wel met hem, al frons ik de wenkbrauwen indien ik, na zoveel jaren, een deel van zijn leven volg.
Vanuit Oostenrijk wederom langs de Bodensee, dezelfde weg terug, maar dit keer iets anders door het Zwarte Woud gereden, door Triberg, waardoor ik langs zijn zogenoemde laatste rustplaats kwam waarop zijn sterfdatum gegraveerd staat: 18 juni 1952.

Aan de andere rand; a4, een veld, dat, indien er geen pion vanaf a2 of a3 op gezet wordt, een veld op de damevleugel is waarop soms ongebruikelijke zetten worden gedaan; zowel door wit als zwart en waarmee de tegenstander doorgaans verrast wordt.

Geboren nabij Kiev uit een arme familie, bevond hij zich tijdens de Eerste Wereldoorlog in Duitsland waar hij, samen met nog enkele anderen, werd geïnterneerd in Triberg. Hoe de omstandigheden verder waren, weer ik niet, maar wel dat hij in die jaren gelegenheid zag met een Zwartwoudse schone te trouwen terwijl hij naar hartelust kon schaken met de latere wereldkampioen Alexander Aljechin die om dezelfde reden in Triberg zat. Russen werden in die tijd bij voorbaat verdacht.

Er zijn zaken bekend; hij liet zich in de Tweede Wereldoorlog ongunstig uit over het Oude Volk, maar of dit uit overtuiging of napraterij is geweest blijft onbekend: in Oost-Europa is, tot de dag van vandaag, latent antisemitisme aanwezig. Praat met de minder bedeelden uit die landen en na enige tijd weten ze je te vertellen wie de schuld is, wie de schuld zijn van hun minderbedeelde toestand; zo ook hij, de man die een maand na mijn geboorte overleed.
 
Soms, ongewild, wordt je speelbal: in Sovjet-Rusland mocht zijn naam niet eens meer worden genoemd; hoewel na de Eerste Wereldoorlog als Duitser genaturaliseerd, werd hij na de intrede van het nare snorremansregime niet meer als Duitser erkend omdat hij ander bloed had.
Wel had hij succes, versloeg in toernooien zijn rivaal Aljechin en ook "onze" eigen Max, Max Euwe. In het Nazi-regime was zijn schaaktalent niet onopgemerkt gebleven, vooral niet door de "Slachter van Polen", zelf ook een niet onverdienstelijk schaakliefhebber en waarvan diverse partijen bewaard zijn gebleven.

Even vermoed ik een overeenkomst; veld a4 en de uitnodiging van Hans Frank aan Efim om naar kasteel Wauwel aan de Wisla te komen, een uitkomst voor hem: als Rus was hij, onder bescherming van de nazi Hans Frank, volkomen veilig; en terwijl "verderop" Poolse burgers en Joden systematisch werden uitgeroeid speelde hij, Bogoljubov, een spelletje schaak met Hans; terwijl de moordmachines in het niet al te ver weg gelegen Auschwitz hun boze werk deden, schreef hij luchtige schaakrubrieken voor een Krakauws schaakbulletin. Maar de vraag klemt: hoe "fout" was Efim!?


De zieke gedachtenspinsels van Hans Frank waren overbekend; tijdens een radio-toespraak in 1936 verkondigde hij zijn boodschap aan miljoenen Duitser met onder meer de woorden: "...het is zo voor de hand liggend dat het nauwelijks hoeft te worden vermeld: iedere deelname van de Jood aan het Duitse recht is onmogelijk. De eliminatie van de Joden uit de Duitse rechtspraak is helemaal niet te wijten aan haat of afgunst, maar aan het besef dat de invloed van de Jood op het Duitse leven in essentie schadelijk en verderfelijk is en dat er in het belang van het Duitse volk en haar toekomst een onmiskenbare grens moet worden getrokken tussen ons en de Joden"
1936 dus; een goed jaar later brengt "onze" Max Euwe een bezoek aan Berlijn en komt met enkele schaakprominenten op de foto die hieronder getoond wordt;

Een onbekende geheel links, de tweede van links Otto Zander, de toenmalige voorzitter van de Duitse Schaakbond, daarnaast, jawel, Hans Frank naast Max Euwe; rechts ervan de penningmeester van de Groot-Duitse Sportbond Miehe en geheel rechts Efim Bogoljubov, zoals geschreven; een jaar ná de radiotoespraak.

Als de vraag over "fout" gestelt moet worden over Efim ontkom ik er niet aan deze vraag ook te stellen over Max die van de radiotoespraak op de hoogte had kunnen wezen.
Zo dwalen gedachten rond terwijl ik 't Zwarte Woud verliet in via Frankrijk nabij 't Duitse Trier de nacht doorbracht. Zoals een dame onverwacht op a4 gezet wordt en vandaar zelfs de koningsvleugel bedreigen kan. Als Max niet "fout" was, dan Efim ook niet, toch?
In de nadagen van zijn leven werd hem door de Fide in 1951 wegens vermeende nazi-sympathiën de grootmeestertitel, waar hij vanwege zijn resultaten recht op had, geweigerd; kort voor zijn dood kreeg hij de titel alsnog.

Efim Bogoljubov, uitdager van Aljechin en uitgedaagd door 't leven: beide partijen verloren. Speelbal van huiveringwekkende politiek.

Aldus schreef ome Willem.

Naschrift;

Tijdens zijn gevangenschap "bekeerde" Hans Frank zich katholiek. Hoewel zijn zoon Niklas het als opgevoerde komedie betiteld, waren zijn laatste woorden die hij tot zijn rechters sprak:
Wij roepen het Duitse volk, welks machthebbers wij zijn geweest, terug van deze weg waarop wij en ons stelsel volgens goddelijk recht en gerechtigheid moesten verongelukken en waarop een ieder zal verongelukken die hem probeert te bewandelen, overal ter wereld. Er zullen nog duizend jaar voorbijgaan en de schuld van Duitsland zal nog steeds niet zijn uitgewist"

Ik laat de woorden voor wat ze zijn.

.















donderdag 18 augustus 2016

Afrika..

Zonsondergang....

.

Comelico Superiore

Waterval

.

De meridiaan

Langer worden de nachten, en hier, tussen de bergen, ook koeler waardoor het slapen in de stuurhut steeds aangenamer wordt; sommige vogels pakken reeds hun eerste koffers om de reis naar 't zuiden te gaan aanvaarden.

En wij, wij zijn ondertussen bij h3 gekomen, het derde veld aan de rand van 't bord en daar de dagen reeds wat korten is het voor sommigen waar te nemen: als afschaduw van de werkelijke wereld waart ook over het bord zonsop- en ondergang en het geeft inzicht in 't kennen, wellicht meer dan menigeen denkt.

Terug, langs Idrija en Tolmin naar Udine en even te Tolmezzo de stad in; klein, en leunend tegen de bergen; waar tot rond 1750 nog Duits gesproken werd en ooit Schönfeld geheten.

Kort daarna rolde ik langs de noordkant van de Dolomieten, pal zuidelijk van de Oostenrijkse grens, op weg, wederom, naar het rustoord van, onder meer, Gustaaf en Alma Mahler, een bijzondere weg met soms fantastische uitzichten op de bleke, hoge toppen van soms meer dan drieduizend meter hoog.

Waar wordt het als eerste licht en over welk deel valt het laatst een duister? Vermoedelijk toch eerst over de a-b-c-lijnen terwijl over de f-g-h-lijnen het langst met licht gevuld blijven; zo ook veld h3: ondenkbaar is immers dat de schaakzon opkomt vanachter de witte of zwarte stukken hetgeen zou inhouden dat de één reeds in 't volle licht schaakt terwijl de ander nog in 't dikke duister tast, al zijn er partijen bij die zulks zou doen vermoeden.

Dwars door een streek waar doorgaans een Duits dialect gesproken wordt; Sappada kreeg pas rond 1865 haar naam en heet eigenlijk Plodn, heeft zo zijn eigen, afzonderlijke ontwikkelde taal; lange tijd afgezonderd van de buitenwereld, aan de rand van twee werelden en een omgeving waar de mensen voor de ramen staan, zelfs naar buiten komen om met open mond het gevaarte te aanschouwen dat ik behendig door de smalle straatjes loods.

Was het bord rond, zou het veld h3 aan a3 grenzen, maar nu dat kennelijk niet zo is, is dit weer het zoveelste bewijs. Veld h3, gebruikt voor een ferme verdediging tegen een opkomend paard -h2-h3-; of 't wordt, alweer, overgeslagen voor een woeste aanval op de zwarte koning; vaak als de omgeving van 't vierkant goed verlicht is, links van de pion een stevige keten werd neergezet en over de damevleugel reeds de eerste schemer valt.

Door 't eeuwenoude Pusterdal, eeuwenoud, en dat kun je gemakkelijk schrijven over bergen en dalen; daarna duwde ik de truck over de Brenner Oostenrijk binnen en daalde af in het lieflijke dal van de Inn, snorde nog verder, tot na de Arlberg; tot in Vorarlberg waar afdalende, frisse berglucht mijn neus binnendrong. Nog even, kort, kijk ik naar 't bord; zie onvergelijkbare parallellen: Sappada, h3, de h-lijn, geen weg terug en terwijl het reeds lang donker is daagt het reeds in de buurt van a- en b3.

Langzaam worden de geheimen zichtbaar; de raadsels onvouwen zich in traag tempo, indi- en meridianen; sole en parallellen, ze zijn te vinden op de vierenzestig velden; licht en duisternis eveneens: het wordt vaag duidelijk welke scheppende krachten de zetten vertegenwoordigen; summier dringt het licht binnen en weer staar ik naar de stelling: h2-h3, of misschien meteen h4? Of toch maar niet; nú nog niet. Vertwijfeling maakt zich meester van de omgeving, maar de eerste vondsten werden gedolven; de meridiaan overgestoken.

En we zijn pas aan 't begin!

Aldus schreef ome Willem.


.

woensdag 17 augustus 2016

Het onland

Schichten, flitsen en gerommel, maar het blijft ver weg. Voormaals alleen vanuit het noorden te bereiken via de Loibl- of Wurzenpas, later werden diverse tunnels door de hoge bergen gegraven; vanaf de zuidkant van de Karawanken schouw ik een schitterend spel vanuit een land dat niet meer bestaat.

Misschien een wat merkwaardige route, edoch best goed te doen. Langs de Bodensee, bij Bregenz en onder een staalblauwe lucht Oostenrijk in.

Veld g3! Tja, veld g3! Wie maakt zich zorgen om g3? Toch geen onbelangrijk veld en een veld dat in 't spel nogal eens bewoond wordt door de pion vanaf g2 terwijl op 't veld g2 er dan de loper vanaf f1 verhuisd. Wederom met argusogen, met dergelijke ogen schouw ik g3 gelijk ik intussen de schichten ginds waarneem: kijkend naar 't een is een mens in staat te denken aan een, iemand of iets anders.

Zoals na de Brennerpas, en de doortocht door het Pusterdal, langs, weer eens, het zomerhuisje van Gustaaf te Toblach. Meer dan veertig jaren terug en ik zie mijzelf weer met de bromfiets door 't geheimzinnige dal scheuren, toen, zonder helm, dat kón toen nog!

Heerlijk waren die tijden, maar wist ik veel, wist ik toen veel! Ja, veld g3 kon ik wel, trachtte ook in die jaren mooie partijen te spelen en juist door met de g-pion in de eerste zet dit veld over te slaan wist ik menig tegenstander te verrassen.

Ongeveer vanaf Toblach, misschien ietsje verder, ontspringt de Drau waarlangs ik verder reed. Toen, maar ook gisteren, langs Lienz waar aan het einde van de Tweede Wereldoorlog een grote menigte Kozakken naartoe vluchtte; Kozakken die door omstandigheden in Duitse dienst waren getreden en zich overgaven in Lienz aan de Britse troepen maar door Stalin werden opgeëist.

Kozakken, niet alleen soldaten, maar ook hele families en omdat Stalin toevallig wat Britten "achter de hand" had, werden de Kozakken uitgewisseld tegen deze Britse soldaten. Maar de Kozakken wisten wat hun te wachten stond: tijdens en zelfs nog voor het transport pleegden velen zelfmoord; moeders sprongen tijdens de deportatie vanuit de spoorwagons met kleine kinderen in de ijskoude Drau; krankzinnige taferelen speelden zich af. Maar toen, nog geen dertig jaar daarna, wist ik dat nog niet; nu wel en na Lienz passeerde ik diverse keren de steeds breder wordende Drau; hoor het gekerm dat uit 't woeste kille water opstijgt en tracht de meest afgrijselijke beelden te weerhouden.

Oost-Tirol, en dan Karinthië, Villach, en weer dolen herinneringen door mij heen. Zoals ik kijk naar g3, zo dwalen mijn ogen over de Faakersee en weet dat ooit twee mensen met een NSU-Sport-Prinz er een gelukkige tijd hadden, lang voordat ik hier voor 't eerst kwam en misschien wel voordat ik voor 't eerst het veld g3 met de g-pion oversloeg.

In plaats van boven langs -helaas, dat mag niet meer- snorde ik door een afgrijselijk lelijke tunnel en beleefde ik mijn eerste nacht in Slovenië dit jaar; een nacht in een land dat niet meer bestaat, want het land dat ik met de brommert bereikte was hier, Joegoslavië, met een maarschalk als baas.

Het land van Tito; heeft iemand het ooit begrepen? Een aantal jaren later bleek dat niemand geleerd van de tragedie aan de Drau; de nauwkeurige lezer begrijpt: uiteengevallen, als losse atomen van een bestendig molecuul, en toen werden ze uitgeleverd en stierven.

De bliksem mindert en ondertussen hoor ik geen gerommel meer en wacht ik tussen Kranj en Ljubljana op de dag; veld g3; iets in mij maakt zich zorgen over veld g3. Waarom weet ik niet, maar dat is wel vaker met dit spel. Angstig kijk ik naar de zwarte dame op de g-lijn die er voor zorgt dat ik met de pion op g3 niet kan terugslaan op h- of f4. Ginds de Karawanken en Laibach generzijds; ben ik in een onland beland?

Aldus schreef ome Willem.

.

maandag 15 augustus 2016

De krachten

Nimmer eerder maakte ik zo'n merkwaardige zomer mee; nooit eerder was de sfeer zo instabiel en het is alsof vreemde, donkere machten ontbonden raken en het vrije spel ingaan; weet u nog, een paar jaar terug, toen ik schreef over de kanteling in de tijd? Welnu: een ieder met enig gevoel voor het onzichtbare zal 't ervaren: hachelijkheid kan zomaar toeslaan.

Zoals in een partij op de tweede zet het witte paard naar veld f3 verhuisd, louter om met een onverwachte manoeuvre toe te slaan, maar zwartspelers met inzicht voelen het gevaar doorgaans met nauwgezetheid aan; menig witte victorie begon bij veld f3.

Het einde van de vorige week; na de Zwitserse reis en de doortocht door Elzas en Ardennen nog wat rondgereden in Nederland en intussentijd is het vijfenvijftig jaar geleden dat men met de bouw van de inmiddels grotendeels afgebroken Berlijnse muur een aanvang nam; en vandaag, 71 jaar na de capitulatie van Japan? Lijkt het er niet op alsof de zich honderd jaar koest gehouden demonen die zo'n afgrijselijke rol speelden in de Eerste Wereldoorlog bezit nemen van diverse gemoederen? Een eeuw na de Slag bij Jutland, het begin van de slag om Dinant; in de maand dat Gorizia werd veroverd terwijl er nog maar weinig mensen begrijpen waar het destijds eigenlijk allemaal om ging, komen ze tevoorschijn terwijl nog maar weinigen het hebben opgemerkt: Grim- en Gram, ongure elementen die brandstof zoeken voor een nieuwe haard.

Starend over 't bord; wederom een zesde veld, nu op de derde lijn: f1-f2-f3, raadselachtig vooral voor a-tonale muziekgedachten, maar niet voor diegenen die bekend zijn met de klanken van ver ervoor; f3, een veld om voorzichtig bij stil te staan; bij stil te zitten, vooral als het witte paard er weer vertrokken is; turend naar 't veld probeer ik haar geheim te onthullen, maar ik besef: het is nog te vroeg! Te vroeg!

En ondertussen ben is afgereisd; Maria ten Hemelopneming, nogal eens foutief Maria Hemelvaart genoemd, een dag dat Oostenrijk voor vrachtverkeer gesloten is en ik deswege een uur voor haar grens, niet ver van het meer dat ik vorige week nog met een veerpont overstak, ben blijven staan.

Boven mij een open, heldere lucht terwijl de omgeving donker is: alleen een ferme maan zorgt ervoor dat de laatste perseïden onzichtbaar door onze dampkring speren; onzichtbaar, zoals de ontketende krachten van weleer.

Aldus schreef ome Willem.


.

Sauer

Oude Zwitserse glorie

.

donderdag 11 augustus 2016

De waaromvraag

Rondom de Bodensee; vanaf Friedrichshafen kon ik het stadje waar ik de laatste goederen nog zou lossen zien liggen; Steinach, maar eerst zou ik nog tot Meerburg reizen om aldaar een korte wateroversteek te maken om daarna bij Konstanz de grens te passeren en zuidelijk langs het meer weer verder, terug te gaan.

Aangekomen bij veld e3; ook zo'n veld dat doorgaans wordt overgeslagen: zeer veel openingen in 't eeuwenoude spel volvoeren zich met e2-e4; met andere woorden: op e3 zal met vaak tevergeefs naar een pion speuren, maar verder kan men er regelmatig een ander stuk op aantreffen.

Daarvoor uit Landsberg vertrokken; over de Schwabische Alpen, langs de oude stad Kempten en met wat verbijstering ontdek ik nog steeds hoeveel reiskilometers dagelijks kan worden afgelegd; in welke wisselende omgeving één dag kan worden bezocht. Nadat ik de zuidkant van de Bodensee bezocht had, rolde ik verder, nu iets meer van de kust af; over Saint Gallen in westelijke richting en vanaf Winterthur verder langd de Rijn, tot Bazel aan toe.


Samen met d3 vormt het veld e3 een soort loper voor betrokken pionnen; een opstapje, alsof met een trede het strijdperk wordt betreden: en zo is 't min of meer ook. Maar de twee voornoemde velden zijn ook, met hun aangrenzende nevenvelden, het gebied vanwaar de klank van 't spel klinkt. Starend over 't bord hoort de speler juist vandaar de meest diepe klanken die haar of hem inspireren tot glorierijke zetten; en ook tot afgrijselijke mistastingen; al naar gelang hoeveel elo aan beide kanten van 't bord aanwezig is.

Na Bazel Frankrijk in, langs Mittelwihr waar een oude wijnfamilie van mijn komst op de hoogte was; en daarna doortrok ik nog verder langs de bergrug; Strassburg voorbij en in de bossen rond Bitche zocht en vond ik een rustplek voor de nacht waarin reeds de eerste vallende sterren de nachthemel verfraaiden.

In de stilte van de schaakzaal, waar vroeger alleen het tikken van de klok hoorbaar was. Maar ook dat verdween; met nieuwe, digitaal aangestuurde klokken verdween 't getik, 't getik dat de maat sloeg van de stiltemuziek die als een lentebries over de velden doolde; wat overbleef zijn de klanken, thans zacht hoorbaar, louter in de denkende geest en ze welt op uit alle velden, maar voornamelijk uit e3 en in mindere maten d3; en ik weet ook niet waarom.

Aldus schreef ome Willem.
.

dinsdag 9 augustus 2016

De afmenserij

Overgeslagen, geduriglijk overgeslagen, dat overkomt nogal eens het veld d3, vooral als wit als eerste zet met zijn d-pion speelt, maar ook daarna; d3 is in het begin in die zin van belang dat ze kan worden overgeslagen!

Rennend over het peron van Eindhoven wist hij nog net de deur van de reeds rijdende trein te grijpen, te openen en zich naar binnen te wurmen; in de verte zijn jonge vrouw die hij daarna nog na kon wuiven, maar dan zorgt de trein ervoor dat ze elkaar uit het oog verliezen. Voor altijd.

Inmiddels verblijf ik in de oude vrijstaat, maar niet met de groene DAF waarmee ik vorige week naar Le Mans vertrok. Na mijn vierentwintig uur in en rond betrokken stad werd uit Nederland een vervangend voertuig gebracht terwijl de defecte terug naar Nederland werd vervoerd om aldaar te worden gerepareerd; dat zal nog wel even wat tijd nodig hebben, vernam ik; wellicht twee tot drie weken.

Altijd? Nee zeker niet! Bij defensief spel is het ook mogelijk het veld d3 juist te benutten met de d-pion om een vooruitgeschoven e- of c-pion te ondersteunen. Nee! d3 is niet zomaar een veld, zeker niet, en zeker niet vergelijkbaar met andere velden: steeds meer blijkt dat de velden gelijkenis vertonen met mensen: ze lijken wellicht gelijk, maar zijn nimmer gelijk!
Inmiddels zijn "de spelen" begonnen, de spelen die bij mij reeds jaren enige walging veroorzaken: ik was er immer "bij" en ik hoor nog op een krakerige radio de meest naargeestige woorden: de voorzienig zorgde ervoor dat ik juist die periode in Duitsland werkte; het is alweer lang geleden.

De truck? Terug naar Nederland? Jawel! Bij grote reparaties wordt bekeken wat het meest goedkoop, het meest efficiënt is en aangezien men het vermoeden had dat de motor van de groene DAF het had begeven besloot men tot het repatriëren van 't voertuig naar Nederland: wat er precies is gebeurd? De turbo joeg de motor over de toeren, ofwel de krukas brak eerst en zorgde voor een explosie in de turbo; de primaire oorzaak blijkt niet, of nauwelijks, te achterhalen. Inmiddels rol ik voort in een wit voertuig die we maar de torre blanco hebben genoemd; een witte reuzendaf met ruim honderd paarden meer in de motor.

Hij was, tussendoor, even terug naar Nederland gegaan omdat hun amper enkele maanden oude baby plotseling in 't ziekenhuis behandeld moest worden en het is, achteraf, allemaal niet voor te stellen dat de treinreis hem fataal zou worden; de reis die hem zelfs langs Dachau voerde.

Het is, wat dat betreft, toch al wat eigenaardig; vergelijkbaar zelfs. Miljoenen mensen kijken naar een paar andere mensen die met een sportprestatie deze miljoenen gelukkig maken. Een prestatie van een "ander" vormt de basis voor geluk, maar 't is slechts tijdelijk geluk, schijngeluk, dat doorgaans snel vervluchtigt en als een damp verdwijnt; deze bevrediging met een sportprestatie van de massa heeft me altijd tegengestaan en verbaasd: even teert de massa op 't succes van een landgenoot. Of juist niet! Maar 't zijn succesjes waarmee zoet gehouden wordt, succesjes van tijdelijke vreugde en aard; maar een verlossing van onze precaire toestand geeft het geenszins.

De afgelopen dag vervoerde de torre blanco mij dicht in de omgeving waar de stem uit de krakerige radio vandaan kwam, naar daar waar het zich allemaal heeft afgespeeld; bij het dorp en nabij Fürstenfeldbrück; het waren de woorden die de spelen, wat mij betreft, voor altijd en definitief haar glans ontnam.

Terug uit Le Mans speelde ik een partij waarbij de d-pion niet van zijn plaats kwam; sterker: veld d3 bleef totaal onbenut en werd zelfs niet overgeslagen: de partij duurde kort, zestien zetten. Zoals zijn leven kort was; zei het iets meer dan zestien: achtentwintig en die eindigde vlak na de fatale treinreis.

"De spelen moeten doorgaan" waren, toen, woorden die de deur voor mij dicht deden. Laat in de avond bereikte hij 't dorp, het appartement dat in de vroege morgen werd overvallen door De Zwarte September; de gruwelen die vlak erna plaatsvonden werden jarenlang verdoezeld. Bij één van de Joden die bij de gijzeling gewond raakte werden de geslachtsdelen afgesneden en in eigen mond gepropt terwijl de andere gegijzelden toe moesten kijken; bij anderen werden moedwillig vingers en armen gebroken, ook van de man die net de fatale treinreis achter de rug had. Later, toen de gijzelaars met hun gegijzelden naar het vliegveld nabij Fürstenfeldbrück waren vervoerd, vonden wegens knullig optreden van het gastland alle gegijzelden de dood; drie van de gijzelnemers overleefden, werden gevangen genomen en 53 dagen later weer vrijgelaten.

53 dagen later: de -Nederlandse- weduwe van diegene die in Eindhoven op de rijdende trein sprong, Ankie, de vrouw van André Spitzer, heeft er tweeëndertig jaar over moeten doen om voor alle nabestaanden een schadevergoeding te krijgen en heeft er vierenveertig jaar over gedaan om bij aanvang van de spelen een officiële herdenking te laten plaatsvinden: alle eerdere jaren is ze flink en systematisch tegengewerkt.

Tijdens mijn werk in het Duitse Trier hoorde ik de woorden uit een autoradio: nooit eerder was ik zo geschokt en sinds die woorden zijn alle latere spelen een aanfluiting tegen de menselijkheid geworden.

Onder de rook van München, Freistaat Bayern, enkele dikke, zwarte wolken bedekken de nachtelijk hemel: miljoenen worden inmiddels gelukkig van een ren, loop of zwemprestatie van een ander: wat een dwaze afmenserij toch.

Aldus schreef ome Willem.


.

zaterdag 6 augustus 2016

De afgelopen pechweek

Het begon zo mooi, op weg naar Le Mans



zonder snelweg bijzonder aangenaam

onderweg een knaagschuur

iets moois aan de muur...

pech, na de rook zag ik de olie

terug in Le Mans, maar hoe....

Le mans




recht tegenover de kathedraal...

...dit afschuwelijks.... 

Herinner me nog dat dit, bezijden de kathadraal, de hoofdweg door Le Mans was

stukje oude muur


terug naar huis

weer door de wijde velden 

wat ophalen in Parijs, inmiddels kraag ik een huurvoertuig


...en vrijdag even door de Hollandse velden nabij Noordwijk, net achter de duinen